Oyuncular: Türkan Şoray, Bulut Aras, Adile Naşit, Şener Şen, İhsan Yüce, Erdal Özyağcılar, Güzin Özyağcılar, İlyas Salman, Filiz Bozkurt, Hikmet Gül, Tuncer Sevi, Ahmet Arıman, İlhan Hemşeri, Selim Naşit, Ekrem Dümer, Gül Yalaz, Ayşe Kemikoğlu, Billur Kalkavan, Talat Dumanlı, Sabahat İzgü, Ali Karagöz, Ayten Koçak, Bülent Onaran, Yaşar Şener, Murat Tok, Hasan Yıldız, Yusuf Çatalbaş
Çamurlu Sokakların Asil Kavgası
Sultan, dört çocuğuyla hayata tutunmaya çalışan, gururundan ödün vermeyen bir temizlikçi kadındır. Mahallenin bıçkın şoförü Kemal, Sultan’ın bu dik duruşuna vurulur. Ancak Kemal’in hovardalıkları ve Sultan’ı aldatması, aralarındaki aşkın üzerine kara bir bulut gibi çöker. Sultan, mahalleli kadınların da desteğiyle Kemal’e kapıları kapatır ve kendi yolunu çizmeye karar verir.
Bu sırada Kemal’in babası olan Muhtar, mahallelinin evlerini ucuza kapatıp zengin olma hayalleri kurmaktadır. Kemal, başlangıçta babasının yanında saf tutsa da, Sultan’ın onurlu duruşu ve mahallelinin haklı davası onu bir yol ayrımına getirir. Kemal, aşkı ve adaleti seçerek babasına baş kaldırır. Filmin finalinde, dozerlerin önüne dikilen mahalleli ve onlara liderlik eden Sultan; sadece evlerini değil, insanlık onurlarını da kurtarırlar.
"Evlerimizi yıkabilirsiniz ama bizi birbirimizden koparamazsınız!"
***
1978 yılı... Yeşilçam’ın o meşhur "salon filmleri"nden sıyrılıp sokağın tozuna, gecekondunun çamuruna ve halkın gerçek sancılarına daldığı o efsanevi yıl. Sultan, sadece bir aşk hikâyesi değil; kentsel dönüşümün (o zamanki adıyla arsa spekülasyonunun), tek başına ayakta kalan bir kadının ve mahalle dayanışmasının epik bir destanıdır.
Türkan Şoray’ın "Sultan" lakabını sinema tarihimize altın harflerle kazıdığı, Bulut Aras’ın ise o hırçın ama aşık delikanlı imajıyla devleştiği bu filmi yakından inceleyelim:
Gecekondu ve Rant Kavgası
Film, 70’lerin sonunda İstanbul’da hızla artan gecekondu yerleşimlerini ve bu alanlar üzerinden zenginleşmeye çalışan yerel otoriteyi (Muhtar) eleştirir.
Muhtar’ın İhaneti: Şener Şen’in canlandırdığı Muhtar karakteri, halkın temsilcisi olması gerekirken, köylünün saf duygularını ve barınma ihtiyacını ranta kurban eden bir "erken dönem müteahhit" figürüdür.
Mahalle Kültürü: Filmde mahalleli, sadece komşu değil; acıda, tatlıda ve en önemlisi zulme karşı direnişte tek bir vücut olan bir organizmadır. Sultan’ın çocuklarına bakma mücadelesi, tüm mahallenin onur meselesi haline gelir.
İhanetten Direnişe
Filmin duygusal dinamiği, Sultan’ın gururu ile Kemal’in olgunlaşma süreci üzerine kuruludur.
| kter | Başlangıç Noktası | Dönüm Noktası | Kazandığı Değer |
| Sultan (Türkan Şoray) | Yaralı bir dul, temizlikçi. | Kemal’in ihaneti ve mahalle baskısı. | Sarsılmaz bir özgüven ve liderlik. |
| Kemal (Bulut Aras) | Muhtarın şımarık, çapkın oğlu. | Babasının sahtekarlığını görmesi. | Adalet duygusu ve gerçek aşk. |
| Muhtar (İhsan Yüce) | Kurnaz ve açgözlü yönetici. | Mahallenin topluca ayaklanması. | Yalnızlık ve itibar kaybı. |
Bir "Sultan" İkonu
Türkan Şoray Etkisi: Şoray, bu filmde "erişilemez divan" imajından çıkıp, elinde süpürgesi, sırtında çocuklarıyla hayatın tam içinden bir kadını canlandırır. O meşhur "bakışları" bu kez sadece aşk için değil, haksızlığa karşı birer kurşun gibi kullanılır.
Müzik ve Atmosfer: Yavuz Turgul'un senaryosu ve Kartal Tibet'in yönetimi, filmi bir melodramdan çıkarıp toplumsal bir gerçekliğe büründürür. Mahalledeki o koşturmaca, kavga ve düğün sahneleri Türk sinemasının en samimi anlarındandır.
Toplumda Nasıl Karşılık Buldu?
Sultan, yayınlandığı dönemde büyük bir ilgiyle karşılandı ve bugün hala televizyonlarda her yayınlandığında izleyiciyi ekrana kilitler. Toplum, bu filmde kendi "ev" ve "ekmek" mücadelesini gördü. Kemal ve Sultan’ın o fırtınalı aşkı, sınıfsal bir farkındalıkla birleştiği için Türk sinemasının en "delikanlı" ve en "dişi" yapımlarından biri kabul edilir.