Bir Feryadın Şöhret Serüveni
Köyünde sevdiği kıza kavuşmak için yanıp tutuşan Şaban, gereken başlık parasını biriktiremeyince çareyi İstanbul’da arar. Ancak İstanbul, Şaban’ın hayal ettiğinden çok daha karmaşıktır. Tesadüfler sonucu kendini bir gazinoda bulan Şaban, başına gelen haksızlıklara isyan edip bağıra çağıra feryat ederken, bu "aykırı" ses tonu eğlence dünyasının patronları tarafından "yeni bir tarz" olarak algılanır.
Bir anda adı "Şark Bülbülü Şaban Ballıses" olur. Plaklar, konserler ve parıltılı ceketler içinde kendini bulan Şaban, bir yandan paraya boğulurken diğer yandan şöhretin sahteliğiyle yüzleşir. Sonunda servetini toplar ve köyüne döner; ancak artık o eski "saf" Şaban değildir. Kendisini kovan muhtardan ve ağadan intikamını "şöhretin ve paranın gücüyle" alırken, aslında en büyük dersi bu yozlaşmış sisteme verir.
***
"Ağam eğlenir!"
***
1979 yılı... Türkiye'de arabesk rüzgarlarının en sert estiği, her köşe başında yeni bir "yıldızın" parladığı ve gazino kültürünün altın çağını yaşadığı o şaşaalı dönem. Şark Bülbülü, Kartal Tibet’in yönetmenliğinde, Kemal Sunal’ın sadece bir güldürü ustası değil, aynı zamanda toplumun çarpık şöhret anlayışına ayna tutan keskin bir hiciv ustası olduğunu kanıtlayan kült bir yapımdır.
İşte "Şaban Ballıses" efsanesinin ve o dönemin müzik piyasasının anatomisi:
Köyden Gazino Işıklarına
Film, dönemin en büyük toplumsal gerçeği olan "taşı toprağı altın" İstanbul imajını ve başlık parası gibi feodal bir yükün altında ezilen Anadolu insanını merkezine alır.
Köy-Kent Çatışması: Şaban’ın saflığı, İstanbul’un kurnaz ve acımasız eğlence dünyasıyla çarpışır. Köyünde bir "hiç" olan Şaban, şehirde bir "ürün" olarak yeniden inşa edilir.
Yozlaşan Değerler: Bir gecede meşhur olanların yetenekten ziyade "pazarlama" ve "tesadüf" ile nasıl zirveye taşındığı, trajikomik bir dille tokat gibi yüze vurulur.
"Ballıses" Fenomeni
Şaban Ballıses ismi üzerinden, o dönem pıtrak gibi çoğalan "ses" soyadlı sanatçılar ve halkın duygularını sömüren müzik piyasası sertçe eleştirilir.
Zülfü Bey ve Sömürü: Dinçer Çekmez’in canlandırdığı Zülfü Bey karakteri, cebi dolsun diye yeteneksizliği bile şöhrete tahvil edebilen, bağırıp çağıran ama aslında sistemin kölesi olan "patron" tiplemesinin sinema tarihindeki en iyi örneklerinden biridir.
Şansın Gücü: Şaban aslında sadece derdini anlatmaktadır, ancak İstanbul bu feryadı bir "sanat eseri" olarak paketleyip halka satar.
Şöhret Budalalığına Bir Kemal Sunal Tokadı: Şark Bülbülü
Şark Bülbülü, 70’lerin sonunda mantar gibi türeyen "unvansız" şöhretlere ve kalitesizleşen müzik piyasasına karşı halkın birikmiş öfkesini mizahla boşalttı. Kemal Sunal’ın o saf ama sistemle dalga geçen tavrı, izleyiciye "bakın, alkışladığınız bu parıltılı dünya aslında ne kadar boş" mesajını verdi. Film, hem başlık parası derdi çeken kırsal kesimin hem de şehrin keşmekeşinde kaybolan kitlelerin ortak kahkahası olmayı başardı.